Bijlen met een houten steel krijgen vaak te maken met twee veelvoorkomende problemen: een bijlkop die langzaam los komt te zitten en kleine scheurtjes of rafels in het hout net onder de kop.
In deze blog leg ik stap voor stap uit hoe je een bijlkop en/of het hout kunt repareren.
De houten vezels boven en onder de bijlkop staan onder veel druk. Door temperatuur en vocht kan het hout uitzetten of krimpen. Daardoor komt de kop langzaam los te zitten.
Voelt de kop ook maar een beetje los? Stop dan meteen met het hakken van hout. Een losse kop kan namelijk schuiven. Dat slaat de vezels kapot en je probleem wordt snel erger.
Voor deze reparatie gebruik je twee-componenten epoxy zoals de Universele Epoxy Snel van UltraEpoxy. Dat is één van de sterkste lijmen en coatings die je kunt gebruiken. Glasvezelweefsel maakt de reparatie nog netter en sterker.
Deze methode is snel en werkt in veel gevallen jarenlang probleemloos.
Met glasvezelweefsel wordt het resultaat meestal netter en sterker. Het zorgt ervoor dat de epoxy goed op zijn plek blijft. Het verwerken vraagt wel iets meer aandacht, omdat glasvezel kan gaan drijven op de hars.
Je kunt er ook voor kiezen om de hele steel met epoxy te coaten. Dat maakt de steel waterdicht en voorkomt dat hij vocht opneemt.
Gebruik je de bijl veel om hout te splijten? Dan kan het slim zijn om na een tijd opnieuw een dunne laag epoxy van 1-2 mm aan te brengen.
Bij stelen van mindere kwaliteit zie je soms dat het hout onder de kop begint te rafelen. Dit komt doordat de steel steeds tegen het hout slaat. Vooral kloofbijlen hebben dit probleem. Daarom hebben sommige kloofbijlen een metalen beschermplaat op die plek.
Als er steeds meer materiaal wegslijt, breekt de steel uiteindelijk. Dan moet je ingrijpen.
Zo repareer je een houten bijl:
Deze reparatie is enorm sterk en breekt bijna nooit.
Bij sommige oudere bijlen zit in het oog van de bijlkop geen houten wig, maar een soort keihard plastic of epoxy. Bekende voorbeelden zijn Agdorfix van Hults Bruk en vergelijkbare vulmiddelen van andere merken. Soms wordt er ook een epoxy dop bovenop gegoten om de wig vast te zetten.
Dit werd vroeger verkocht als een permanente oplossing. Het zou hout en staal verbinden en vocht tegenhouden. In de praktijk blijkt dat het hout krimpt, terwijl het plastic gelijk blijft. Daardoor wordt de kop alsnog los. De kop is vervolgens lastig te verwijderen en het materiaal kan onaangenaam en mogelijk schadelijk dampen afgeven bij boren of zagen.
Je herkent dit aan het volgende:
De beste aanpak is meestal om de steel te verwijderen en een nieuwe te plaatsen. Zo doe je dat veilig.
Bij deze bijlen zit er vaak maar driekwart steel in de kop. Daarom loont redden meestal niet. Een nieuwe steel met houten wig geeft het beste en veiligste resultaat.
Soms zit er alleen een dunne epoxyhars dop bovenop een bestaande wig. Die kun je voorzichtig uitbeitelen. Het kost tijd, maar het is mogelijk.
Wanneer de kop slechts licht los zit, kun je de steel tijdelijk laten zwellen door hem in gekookte lijnolie te laten weken. Dit is beter dan water, omdat olie uithardt en het hout beschermt. Bij kunststof gevulde ogen werkt dit echter meestal niet blijvend.
Sommige gebruikers verwijderen de steel, schuren het hout schoon, oliën de steel met lijnolie en hangen de kop opnieuw op met een houten wig. Dat werkt vaak goed, zeker wanneer de kop binnenin volledig schoon is gemaakt.
Bij sommige Zweedse bijlen uit de jaren zestig tot negentig wordt ook rode epoxy aangetroffen. Die lijmt stevig, maar is lastig te verwijderen. Toch is het soms nodig wanneer de kop los komt.
Er zijn ook mensen die bij glasvezelstelen de kop opnieuw vastzetten met epoxy. Na jaren kan de epoxy scheuren, maar de kop van je hamer blijft vaak toch goed strak zitten.
Zie je grote kieren boven of onder de kop. Vul deze dan met een universele epoxy. De wrijving tussen kop en steel neemt daardoor sterk toe en tegelijk lijmt de epoxy beide onderdelen vast. Zo voorkom je meestal dat de kop opnieuw loskomt.
In sommige gevallen is een nieuwe steel toch beter. Bijvoorbeeld wanneer het oog vol zit met oud plastic of epoxy, wanneer het verwijderen te veel werk is of wanneer er nauwelijks houtcontact meer is. Dan is een nieuwe houten steel met wig de veiligste en sterkste optie.
Wie geen zin heeft in reparaties kan kiezen voor een bijl met glasvezelsteel. Die gaan bijna nooit stuk. Ze zijn wel zwaarder en minder ideaal voor fijn boswerk. Maar voor zwaar gebruik zijn ze erg betrouwbaar.
